Otako / Blog / Dysk GOODRAM PX500 NVMe niewidoczny w BIOS — odzyskiwanie danych i analiza przypadku

Dysk GOODRAM PX500 NVMe niewidoczny w BIOS — odzyskiwanie danych i analiza przypadku

Do laboratorium trafił dysk GOODRAM PX500 NVMe, który po restarcie laptopa przestał być wykrywany w BIOS/UEFI. System nie uruchamiał się, dysk nie był widoczny również po podłączeniu przez adapter USB-NVMe, a klient nie miał dostępu do danych.

Na pierwszy rzut oka taki nośnik wygląda jak całkowicie martwy. W praktyce nie zawsze oznacza to brak szans na odzyskanie danych — kluczowe jest sprawdzenie, czy kontroler dysku odpowiada w trybie serwisowym i czy możliwe jest odtworzenie dostępu do danych zapisanych w pamięciach NAND.

Goodram px500

W skrócie:

  • Nośnik: GOODRAM PX500 NVMe 512 GB
  • Objaw: dysk niewidoczny w BIOS/UEFI
  • Kontroler: Silicon Motion SM2263XT
  • Problem: brak dostępu do danych, niewidoczny
  • Proces: analiza NAND, odbudowa FTL, kontrolowany odczyt danych
  • Wynik: dane odzyskane

Takie objawy są szczególnie problematyczne, ponieważ użytkownik nie ma możliwości uruchomienia żadnego programu do odzyskiwania danych. Jeśli dysk NVMe nie jest widoczny w BIOS ani w systemie, standardowe narzędzia nie mają dostępu do jego zawartości.

Klient zgłosił:

  • Dysk działał normalnie, po restarcie przestał być widoczny.
  • BIOS nie wykrywa dysku NVMe w slocie m.2.
  • System nie uruchamia się, brak dostępu do danych.
  • Znajomy informatyk próbował odczytać dane, podpinając pod adapter oraz innym sprzęcie, dysk nadal nie był widoczny.
goodram px500 back

Dane techniczne dysku:

Parametr Wartość
Producent GOODRAM
Model PX500
Pojemność 512 GB
Kontroler SM2263XT - Silicon Motion
Pamięci NAND Dwie kości
Firmware U0806A0
Interfejs NVMe PCIe 3.0 x4
Urządzenie Laptop
To jest opis realnego przypadku z laboratorium odzyskiwania danych.
Amatorskie próby naprawy podobnych usterek mogą utrudnić lub uniemożliwić odzyskanie danych.

Diagnoza w laboratorium

Podłączenie do PC-3000 Portable PRO

Goodram px500 pc3000 normalmode

Po podłączeniu do slotu w PC-3000 Portable Pro dysk nadal nie identyfikował się, nie wykazywał aktywności, a pobór prądu dość niski w okolicy 0.1A:

Pobór prądu w okolicy 0.1A oraz brak połączenia NVMe
PX500 i pobór prądu w normalnym trybie.

Po ponownym uruchomieniu dysku w trybie serwisowym dysk zidentyfikował się jako:

Model : SM2260
Serial : 1234  0000000000000
Firmware : 1030
Capacity : 1 GB (2 097 151)

Standardowe "ID" dysku w safe mode. Jako ciekawostka, pobór prądu w trybie serwisowym to 0.18A.

Current draw 0.18A

Pobór prądu wskazywał, że dysk nie przechodzi pełnej inicjalizacji w normalnym trybie pracy. Nie oznaczało to jednak, że elektronika jest całkowicie martwa. Dalsza diagnostyka wykazała, że kontroler można uruchomić w trybie serwisowym.


Uruchamiam narzędzie PC-3000 → SSD Utility → Controller by ID → Silicon Motion → SM2263XT

Selected family......................... : Radeon R5
Controller.............................. : SM2263XT
SSD status:
SSD is in ready state................... : Yes
Firmware mode........................... : ROM
SSD error code.......................... : 0x08 (SPI ISP mode)
SSD is locked........................... : No
SSD is in Safe Mode..................... : Yes
Logical access is possible.............. : No
Physical access is possible............. : No

Chips id................................ : 9BC428492000
Vendor.................................. : YMTC
Type.................................... : 3dv3-128L TLC 16k

Najważniejsza informacja z tego etapu: dysk nie działał jako normalny nośnik NVMe. Kontroler odpowiadał, ale firmware nie uruchamiał się poprawnie, dlatego nie było dostępu do partycji, plików ani sektorów użytkownika.

Mówiąc prościej: dysk nie był martwy elektrycznie, ale nie był w stanie uruchomić się jako normalny nośnik NVMe i udostępnić danych użytkownika.

Teraz mam nawiązaną komunikację z kontrolerem SM2263XT, najważniejsze to sprawdzić, czy kontroler widzi poprawnie konfigurację NAND, czyli kości pamięci — w tym celu uruchamiam "Memory chips tests":

BASIC INFORMATION
Vendor.................................. : YMTC
Type.................................... : 3dv3-128L TLC 16k
Chip capacity........................... : 71 280 Mb
Channels................................ : 4
Chips (Total)........................... : 0x08
Planes per chip......................... : 4
LUNs per chip........................... : 1
Blocks per chip......................... : 0x01EF
Pages per block......................... : 0x2400
Page size............................... : 0x4000
Max retry level......................... : 0x00
podgląd narzędzia SM SSD w PC-3000 portable pro log

Jest to poprawny odczyt dla tego dysku, na tym etapie wykluczam usterkę jednej z kości, czy problemy z fizycznym połączeniem kości na PCB. Następnym krokiem będzie czasochłonne skanowanie strefy serwisowej (wewnętrznego oprogramowania dysku), w tym kluczowych modułów do odtworzenia FTL, potocznie zwanego w branży translatorem. W tym przypadku proces trwał ponad 2 godziny.

FTL można w uproszczeniu porównać do mapy, która mówi kontrolerowi, gdzie fizycznie znajdują się dane użytkownika w kościach NAND. Jeśli ta mapa jest uszkodzona albo nie ładuje się poprawnie, dysk może być elektrycznie sprawny, ale nadal nie pokaże żadnych danych w systemie.

Creating translator
  Microchips information uploading........ : Ok
      Reassigned block table loading.......... : Ok
       Service area scanning
         block: 0000............................. : E1 (Def Tbl)
         block: 0004............................. : 03 (L2P)
         block: 0007............................. : 03 (L2P)
         block: 0010............................. : 03 (L2P)
         block: 0013............................. : 03 (L2P)

Celem tego etapu nie było „naprawienie dysku” do dalszego używania. W odzyskiwaniu danych chodzi o uzyskanie kontrolowanego dostępu do zawartości nośnika na tyle długo, aby bezpiecznie odczytać dane klienta i zapisać je na sprawnym dysku.

Przyczyna awarii: stan pamięci NAND

Najbardziej prawdopodobną przyczyną awarii była degradacja danych wykorzystywanych przez firmware dysku do inicjalizacji translacji logiczno-fizycznej. W praktyce dysk nie był w stanie wystartować w normalnym trybie pracy i udostępnić sektorów użytkownika. Kontroler nie potrafił odczytać krytycznych modułów, dlatego nośnik był niewidoczny dla BIOS i systemu operacyjnego.

Przygotowanie do właściwego procesu odzyskiwania danych z dysku

Uruchomienie Data Extractor z Utility SM

Zakładam nowe zadanie, najważniejsze w takich przypadkach to odczytanie budowy partycji, w tym celu odczytujemy początkowe sektory w celu namierzenia interesującej nas partycji. Początkowy wynik nie był optymistyczny, dużo błędów odczytu w kluczowych miejscach. Pomimo odbudowania translatora i uzyskania dostępu do struktury logicznej dysku liczba błędów odczytu była bardzo wysoka.

mft lba scan bad px500
Próba odczytania indeksu plików i folderów partycji użytkownika, na tym etapie nie wygląda to zbyt optymistycznie. Błąd odczytu ponad 80%...

Na tym etapie nie wykonuje się przypadkowego pełnego skanowania, tylko odczytuje najważniejsze obszary systemu plików, dzięki temu będę w stanie wyszukać wskazane przez klienta dane.


Po odnalezieniu partycji odczytujemy MFT dysku i skanujemy indeksy, Data Extractor potrafi w locie naprawiać uszkodzone indeksy. Po wielokrotnym przebiegu ponownego odczytu udało się odtworzyć strukturę partycji.

Poprawiony odczyt, korekcja błedów
Udało się poprawić odczyt z uszkodzonych 80% sektorów do 1%. Czas na skanowanie...

Analiza MFT i szukanie wskazanych danych przez klienta. Wybieramy interesujące klienta dane i tworzymy dokładną mapę LBA plików, dzięki czemu odczytujemy tylko to, co jest ważne.

Obrazowanie kluczowych obszarów dysku

Po odbudowie wirtualnej partycji, znalezieniu wskazanych przez klienta plików następuje odczyt kluczowych sektorów. Odczytane sektory są zapisywane w kopii roboczej, tak by nie było potrzeby czytać ich ponownie — ze względu na bezpieczeństwo danych.

Wynik

przywrócono foldery i plik, odzysk zakończono sukcesem
Sukces, odzyskano dane!

Odzyskałem najważniejsze dla klienta dane ze skutecznością 99% (baza danych + najpilniejsze dokumenty).
Szczegółowy raport klient przyjął z ulgą. Zaoszczędziło mu to miesiące pracy.

Podsumowanie

Dlaczego adapter USB-NVMe nie pomógł?

Adapter USB-NVMe pomaga tylko wtedy, gdy dysk potrafi uruchomić się jako normalne urządzenie i udostępnia dostęp logiczny do sektorów. W tym przypadku problem był głębiej — na poziomie inicjalizacji kontrolera i translacji danych.

Dlatego podłączanie dysku do kolejnych komputerów, kieszeni i adapterów nie zmieniało sytuacji. Nośnik nie był widoczny nie dlatego, że Windows miał problem ze sterownikiem, tylko dlatego, że sam dysk nie startował poprawnie.

Czy Windows Update był przyczyną awarii?

Nie da się uczciwie stwierdzić, że sam Windows Update uszkodził dysk. Bardziej prawdopodobne jest to, że restart komputera ujawnił problem, który już wcześniej rozwijał się w nośniku.

Dyski SSD/NVMe po restarcie muszą ponownie zainicjalizować kontroler, firmware i mapę translacji danych. Jeśli w obszarach potrzebnych do startu dysku pojawiły się błędy, nośnik może po prostu nie wrócić do normalnej pracy po ponownym uruchomieniu.

Wnioski z tego przypadku

Brak widoczności dysku NVMe w BIOS nie zawsze oznacza, że dane są bezpowrotnie utracone.

W tym przypadku komputer nie miał dostępu do nośnika, ale kontroler nadal odpowiadał w trybie serwisowym, co pozwoliło przeprowadzić dalszą diagnostykę.

Kluczowe było odtworzenie dostępu do danych na poziomie FTL/translatora, a następnie wykonanie kontrolowanego odczytu w Data Extractorze.

Zwykłe programy do odzyskiwania danych nie miałyby tu zastosowania, ponieważ dysk nie udostępniał sektorów użytkownika.

Czego nie robić przy takim objawie?

Jeśli dysk NVMe nagle znika z BIOS, nie warto wielokrotnie restartować komputera i liczyć, że „zaskoczy”. Nie należy też inicjalizować dysku, aktualizować firmware, uruchamiać CHKDSK ani próbować odzysku programami, jeśli nośnik nie jest widoczny z prawidłową pojemnością.

W takim stanie problem zwykle nie dotyczy samej partycji, tylko komunikacji z dyskiem, firmware, pamięci NAND albo translatora. Dalsze przypadkowe próby mogą pogorszyć sytuację

Masz podobny problem z dyskiem NVMe?

Jeśli Twój dysk SSD/NVMe przestał być widoczny w BIOS, nie pojawia się w systemie albo komputer przestał się uruchamiać po restarcie, opisz objawy przed kolejnymi próbami uruchamiania.

Na podstawie modelu dysku i objawów mogę wstępnie powiedzieć, czy przypadek wygląda na możliwy do odzyskania i jaki może być orientacyjny koszt dalszych prac

Wróć do wszystkich artykułów
Zadzwoń Wyślij nośnik