SATAFIRM S11 - co to znaczy i jak odzyskać dane z dysku SSD

Co to jest SATAFIRM S11?

SATAFIRM S11 to nie nazwa wirusa ani dziwny model dysku. To tryb awaryjny kontrolera Phison PS3111 - bardzo popularnego układu w tanich dyskach SSD SATA. Kontroler Phison PS3111 trafił do setek modeli dysków różnych marek - Kingston A400, Patriot Burst, PNY CS900, Goodram CL100 i wielu innych.

Gdy firmware dysku (oprogramowanie wewnętrzne przechowywane w pamięci NAND) ulega uszkodzeniu lub staje się nieczytelne, kontroler nie może normalnie uruchomić oprogramowania i dać dostępu do danych. Zamiast tego wpada do trybu bezpiecznego i zgłasza się systemowi jako SATAFIRM S11 zamiast swojej prawdziwej nazwy.

Kontroler żyje - odpowiada na zapytania SATA. Tylko nie ma dostępu do danych użytkownika.

Dobra wiadomość

Dane najprawdopodobniej nadal są na kościach pamięci NAND. Problem leży w uszkodzeniu firmware i mapy FTL - nie w samych danych. Odzysk jest możliwy, jeśli nie doszło do nadpisania przez MPTool ani inicjalizację w Windows.

Dysk Goodram widoczny w BIOS jako SATAFIRM S11 - pojemność 0 bajtów

Objawy awarii SATAFIRM S11

Każdy z poniższych objawów może wskazywać na ten problem:

Dysk widoczny w BIOS jako SATAFIRM S11, PS3111, SATABURN lub INIC6081SSDWP
Pojemność wyświetlana jako 0 bajtów lub 8 MB zamiast rzeczywistej wielkości
System operacyjny pyta czy „zainicjalizować dysk"
Windows nie widzi dysku lub zawiesza się podczas uruchamiania
Brak partycji - dysk wygląda na pusty, formatowany
Dysk widoczny z prawidłową nazwą, ale bez partycji i danych - wygląda kompletnie pusty

Dlaczego tak się dzieje?

Każdy dysk SSD przechowuje swoje oprogramowanie (firmware) w specjalnym obszarze pamięci NAND zwanym obszarem serwisowym (SA - Service Area). To tam leży między innymi tabela translacji (FTL - Flash Translation Layer), która mówi kontrolerowi gdzie fizycznie na kościach NAND są zapisane poszczególne bloki danych.

Gdy ta mapa ulega uszkodzeniu, kontroler nie może skompilować własnego firmware i wpada do trybu awaryjnego - SATAFIRM S11. W poważniejszych przypadkach pojawia się samo PS3111, co może oznaczać głębsze uszkodzenie obszaru serwisowego.

Najczęstsze przyczyny

Niskiej jakości kości NAND - przedwczesne zużycie komórek w obszarze serwisowym
Nagłe odcięcie zasilania podczas zapisu - kontroler może zostać w połowie aktualizacji FTL; przy następnym uruchomieniu nie może sprawdzić spójności mapy translacji
Błędy w firmware Phison PS3111 - starsze rewizje mają udokumentowane błędy w procedurach garbage collection; kontroler może uszkodzić własne metadane podczas rutynowej operacji
Zużycie komórek NAND w obszarze serwisowym - dyski SSD mają ograniczoną liczbę cykli zapisu; gdy komórki serwisowe się zużywają, firmware staje się nieczytelny
Degradacja pamięci NAND - zwykłe starzenie się nośnika, szczególnie w tańszych dyskach TLC

Ważna informacja: kontroler w większości przypadków jest sprawny. Uszkodzenie dotyczy firmware i mapy FTL przechowywanej w NAND - nie jest to wada sprzętowa kontrolera.

Które dyski mogą mieć ten problem?

SATAFIRM S11 pojawia się w dyskach SATA SSD opartych o kontroler Phison PS3111. Niezależnie od marki na naklejce - jeśli dysk wyświetla SATAFIRM S11, ma kontroler Phison.

Producent	Modele	Uwagi
Kingston	A400 (120/240/480 GB)	Uwaga: A400 480 GB w części rewizji ma kontroler Silicon Motion - inna awaria
Patriot	Burst, Burst Elite	Kontroler Phison z pamięcią Micron lub SK Hynix TLC
PNY	CS900 (do 1 TB)	Phison S11 z różnymi dostawcami NAND
Goodram	CL100 Gen.3	Potwierdzone w teardownach
Silicon Power	Ace A55 (mniejsze pojemności)	Większe pojemności mogą mieć inny kontroler
Inland	Professional SATA	-

To nie jest kompletna lista. Każdy dysk SATA SSD który wyświetla się jako SATAFIRM S11 używa kontrolera Phison - niezależnie od marki. Pełna lista wspieranych modeli: lista dysków SSD obsługiwanych przez PC-3000 →

Czego absolutnie NIE robić

Jeśli zależy Ci na danych - to jest najważniejsza sekcja tego artykułu.

⚠ Czego NIE robić z dyskiem SATAFIRM S11

Nie inicjalizuj dysku w Windows - Windows wykrywa dysk z pojemnością 0 bajtów i proponuje inicjalizację. To może nadpisać obszar serwisowy i uniemożliwić odzysk.
Nie uruchamiaj MPTool ani Phison SATA Tool - MPTool to narzędzie fabryczne Phisona do inicjalizacji nowych dysków. Jego działanie polega na wyczyszczeniu i przepisaniu FTL od zera. Bezpowrotnie zniszczy dane. Dziesiątki poradników w sieci sugeruje MPTool jako "naprawę" - to nie naprawa, to format.
Nie flashuj firmware ze strony producenta - to może nadpisać uszkodzony obszar serwisowy i zamknąć drogę do odzysku.
Nie podłączaj dysku wielokrotnie - każde uruchomienie uszkodzonego dysku może dalej degradować komórki NAND w obszarze serwisowym. Jest źle, ale może być jeszcze gorzej.
Nie uruchamiaj Recuvy ani podobnych programów - gdy dysk pokazuje 0 bajtów, żaden program recovery nie ma jak zobaczyć danych. To strata czasu i ryzyko dalszego uszkodzenia.

Jak wygląda odzysk w laboratorium?

Odzysk z dysku SATAFIRM S11 wymaga PC-3000 SSD z modułem ACE Lab dedykowanym kontrolerom Phison. Nie ma skrótu - to jedyna droga do danych gdy kontroler jest w trybie awaryjnym.

Identyfikacja kontrolera i NAND

PC-3000 identyfikuje wersję firmware kontrolera Phison PS3111, typ użytej pamięci NAND (Toshiba/Kioxia, Micron, SK Hynix) i stan obszaru serwisowego. To determinuje szczegóły całego procesu.

Wejście w tryb diagnostyczny

PC-3000 wysyła do kontrolera niskopoziomowe komendy specyficzne dla Phison PS3111 (vendor specific commands: VSC), które wprowadzają go w tryb serwisowy z pominięciem uszkodzonego firmware. Gdy standardowe komendy nie działają - stosuje się metodę sprzętową: krótkie zwarcie konkretnych pinów na układzie PS3111 podczas podawania zasilania. To wymusza uruchomienie z fabrycznego ROM kontrolera.

Wgranie tymczasowego loadera

W trybie serwisowym aplikujemy tymczasowy loader - moduł uruchamiający dysk, wgrywany przez PC-3000 bezpośrednio do pamięci SRAM kontrolera. To pozwala na dalszą pracę bez zapisywania czegokolwiek na uszkodzonym NAND.

Odczyt obszaru serwisowego i odbudowa FTL

PC-3000 odczytuje ocalałe moduły z obszaru serwisowego - migawki translatora, tabele alokacji bloków, mapy zużycia, listy złych bloków. Na podstawie tych danych rekonstruuje spójną tablicę FTL bez zapisywania czegokolwiek na dysku.

Imaging i ekstrakcja danych

Po odbudowie FTL dysk zgłasza prawidłową pojemność i system plików. Wykonuje się obraz sektor po sektorze na niezależny nośnik - oryginał przez cały czas pozostaje w trybie tylko do odczytu. Pliki są weryfikowane i przekazywane do akceptacji przed wystawieniem faktury.

Skuteczność

Przy braku wcześniejszych prób "naprawy" (MPTool, inicjalizacja, flashowanie firmware) - szanse na odzysk są wysokie. Każda próba samodzielnej naprawy zmniejsza szanse lub uniemożliwia odzysk całkowicie. Regularnie trafiają do mnie dyski po uruchomieniu MPTool - czasem da się coś zrobić, ale im więcej zostało zrobione, tym trudniej.

Ile kosztuje odzysk danych z SATAFIRM S11?

Koszt zależy od stopnia uszkodzenia firmware, stanu pamięci NAND, pojemności nośnika i tego co było robione z dyskiem przed diagnozą.

W praktyce, dla tego typu awarii najczęściej jest to zakres 1 800-3 600 zł brutto.

Diagnoza: 0 zł. Jeśli odzysk nie jest możliwy, nie płacisz za usługę odzyskiwania. Dokładną wycenę podaję po diagnozie, wtedy też decydujesz czy działamy dalej.

Podsumowanie - co teraz zrobić?

SATAFIRM S11 oznacza awarię firmware SSD, nie utratę danych. W większości przypadków dane nadal są - dostęp do nich jest tylko zablokowany przez uszkodzony firmware kontrolera.

Checklist - co zrobić teraz

Wyłącz komputer i odłącz dysk. Nie inicjalizuj dysku w Windows. Nie instaluj żadnych programów na tym dysku. Nie flashuj firmware, nie uruchamiaj MPTool. Skontaktuj się z laboratorium które ma PC-3000 SSD - opisz objawy i model dysku. Im mniej prób uruchomienia - tym większe szanse na odzysk.

Często zadawane pytania

Nie - przynajmniej nie jeśli zależy Ci na danych. Jedyne co możesz samodzielnie zrobić to nie pogarszać sytuacji: odłączyć dysk i nie uruchamiać go więcej. Odzysk wymaga PC-3000 SSD z modułem dla Phison - sprzętu który kosztuje kilkadziesiąt tysięcy złotych i wymaga wiedzy jak go użyć.

Zależy co dokładnie zostało zrobione i jak daleko zaszedł proces. MPTool w trakcie inicjalizacji nadpisuje FTL i obszar serwisowy - ale jeśli proces został przerwany w połowie, część danych może być wciąż dostępna. Każdy taki przypadek oceniam indywidualnie po diagnozie. Koniecznie opisz w formularzu co było robione z dyskiem.

To ten sam problem - lub jego poważniejsza wersja. PS3111 to identyfikator samego kontrolera. Gdy pojawia się zamiast SATAFIRM S11, może oznaczać głębsze uszkodzenie obszaru serwisowego lub że kontroler w ogóle nie może załadować trybu awaryjnego. Podejście do odzysku jest podobne, ale może być trudniejsze technicznie.

Dyski z kontrolerem Phison PS3111 (SATA, budżetowe) zazwyczaj nie mają aktywnego szyfrowania sprzętowego AES - lub mają je wyłączone domyślnie. To odróżnia je od nowoczesnych dysków NVMe gdzie szyfrowanie jest zawsze aktywne. Dlatego chip-off NAND jest technicznie możliwy w przypadku PS3111 - chociaż i tak preferujemy pracę przez PC-3000 bo jest szybsza i bezpieczniejsza dla danych. Więcej o szyfrowaniu AES w SSD →

Wypełnij formularz zgłoszenia - opisz model dysku, objawy i co było robione z dyskiem. Otrzymasz numer zgłoszenia. Dysk SSD SATA możesz wysłać Paczkomatem InPost - to wygodna i bezpieczna opcja. Szczegółowa instrukcja pakowania na stronie wysyłki nośnika →

Masz dysk z SATAFIRM S11?

Opisz mi model dysku i co się stało - odpiszę tego samego dnia z wstępną oceną i orientacyjnym kosztem. Diagnoza w laboratorium 1-3 dni robocze od otrzymania.

Wyślij dysk na diagnozę → Bezpłatna wycena online